BÜO, 2001-2002 dönemine yaz aylarında yaptığı çalışmalarla
başladı. Kış prodüksiyonu, çalışmalar başlamadan
önce belirlenmişti: “…İş Ararım, İş…”. BÜO’nun metnini
kendisinin oluşturduğu ilk oyun olan “…İş Ararım,
İş…” ilk olarak 1992 yılında oynanmıştı. Bu metin
97’de, 5 Nisan kararlarından hemen sonra patlak
veren ekonomik kriz ortamında yeniden gündeme gelmişti.
Oyunun 97’de, yapılan güncellemelerle ve dramaturjik
değişikliklerle birlikte yeniden sergilenmesine
karar verilmişti. Böylece “…İş Ararım, İş…” BÜO’nun
repertuar oyunlarından bir tanesi oldu.
Bu sene “…İş Ararım, İş…” in yeniden
gündeme alınmasının en temel nedeni, 2001 Şubat’ından
sonra gelişen ekonomik kriz ortamıydı. Ayrıca,
bir önceki sene “Deli Aklı” oyununun kurgusundaki
belirsizlikler nedeniyle sanatsal kriz yaşanmıştı
ve bu seneki prodüksiyonda deneyimsiz bir kadronun
-mezun olan eski kadronun ardından- sorumluluk
alacaktı. Tüm bunlar düşünülerek, daha önce dramaturjisi
üzerine çalışılmış bir oyun olan “…İş Ararım,
İş…”in reprodüksiyonunun yapılmasının, kadrolaşma
açısından ön açıcı olacağı düşünüldü.
“…İş Ararım, İş…” in yaz dönemi
çalışmalarına geri dönersek; bu dönemde bir yandan
92 ve 97 prodüksiyonlarının kurgusu ve dramaturjisi
incelenerek güncellenmesi gereken noktalar üzerine
bir masa başı çalışması yapılırken bir yandan
da oyunun çatı tiplemelerinin ve sahnelerinin
çıkarılması amacıyla sahne çalışmaları yapılıyordu.
Aynı dönemde, “…İş Ararım, İş…” in hazırlık çalışmaları
sürdürülürken bir grup da Moliére’den “Zorla Evlenme”
adlı oyunu çalıştı. “Zorla Evlenme” tercih edilirken
hem bu grubun, dramaturjisiyle beraber bir metni
sahneye taşıması hem de oyunculuk yönünden gelişimi
hedeflendi. Ortaya çıkan ürünün bir eğitim çalışması
olarak hedefine ulaştığı söylenebilir. Ancak çalışmaya
başlanırken muğlak bir hedef olarak ortaya konan
Ekim prodüksiyonu düşüncesi kadro pratiklerini
çok zorlayacağı düşünülerek iptal edildi.
“…İş Ararım, İş…” in verimli geçen
yaz çalışmalarının ardından, yeni üyelerle yapılan
eğitim çalışmaları döneminde de masabaşı çalışmalarına
devam edildi ve oyunun taslağı prodüksiyon dönemine
girilmeden oluşturulmuş oldu. Yeni üyelerle birlikte
oyunun çalışılmasına Aralık ayında başlandı ve
dört aylık çalışma döneminin ardından oyun son
halini aldı.
İşsizlik teması çerçevesinde tasarlanan
oyun, Boğaziçi Üniversitesi’nden yeni mezun olmuş
Zafer Parlak’ın mezuniyet aşamasında yaptığı ödevi
ve sonrasında başından geçen olayları konu alıyor.
“Ben Boğaziçi’liyim, mezun olunca işim hazır.”
gibi bir ideoloji ile ödevini hazırlayan Zafer
Parlak’ın bu bireysel kurtuluş çabası, oyun boyunca
kendini hissettiren ekonomik kriz tarafından boşa
çıkarılıyor. “…İş Ararım, İş…” oyunu günümüz Türkiyesi’ndeki
işsizlik sorununun yanısıra güncel sorunlara da
değiniyor. Ülkemizde yaşanan Kürt sorunu ve muhalefete
yönelik baskılar, resmi ideolojinin güdümündeki
akademik çalışmalar, bürokrasi içindeki faşist
kadrolaşma, medyanın tavrı bunlardan birkaçı.
Oyunun seçilme amacının bir kurgu
krizi yaşanmaması ve bu şekilde kadrolaşmanın
sağlıklı bir şekilde yürümesi olduğunu hatırlarsak,
“…İş Ararım, İş…” in reprodüksiyonuyla bu amaca
ulaşıldığı söylenebilir. Aldığımız tepkiler, sanatsal
ve politik açıdan belli bir estetik seviyenin
tutturulduğu yönündeydi. Ekonomik krizin Türkiye’nin
en önemli sorunlarından biri olduğu bu dönemde
işsizlik olgusunu popüler algılayışa alternatif
bir tavır geliştirerek irdelemiş olan bu oyun,
seyirciden de olumlu tepkiler almıştır. Geçtiğimiz
senelere oranla okul seyircisine ulaşma konusunda
yol katedilmiş olması da BÜO’da önemli bir toparlanma
sürecine girildiğini ve bu yönde olumlu adımlar
atıldığını göstermektedir. Bunların yanısıra,
oyunun bir reprodüksiyon olduğu unutularak kurgunun
netleşmesinde gecikmenin yaşanması ve kadrodaki
nicelik artışına rağmen gündeme gelmesi gereken
ikinci prodüksiyonun gerçekleştirilememiş olması
gibi sorunlarının da yaşandığı belirtilmelidir.
“…İş Ararım, İş…” ; Boğaziçi Üniversitesi’nde,
ODTÜ Tiyatro Şenliği’nde, Ege Üniversitesi Tiyatro
Şenliği’nde, İstanbul Şehir Tiyatroları Gençlik
Günleri’nde, İATG’de, Boğaziçi Üniversitesi Sanat
Bayramı’nda ve Boğaziçi Üniversitesi Mezunlar
Günü’nde oynanmış ve 3000’i aşkın seyirciye ulaşmıştır.
Bir eğitim çalışması olan “…İş
Ararım, İş…” oyununun ağırlıklı olarak çalışıldığı
2001-2002 döneminde ayrıca, kulüp içinde “Brecht
ve Materyalist Tiyatro” adlı bir seminer çalışması
yapıldı. BÜO’da entellektüel birikim eksikliğin
giderilmesi gerektiği düşünülerek tasarlanan bu
seminer ayrıca ÜTP’de sunulan “Dramaturgi ve Brechtyen
Dramaturgi” çalışması içinde de yer aldı. Bunların
yanısıra her sene düzenli olarak çıkarılmasını
hedeflediğimiz BÜO YILLIK için çeviri-araştırma
çalışmaları yapılmaya başlandı. İçeriğinde o sene
oynanan oyunların ayrıntılı değerlendirmeleri,
metinleri, dramaturgi notları ve çalışma raporları
bulunan BÜO YILLIK her dönem başında yayına çıkmaktadır.
2002 yaz döneminde ise, çalışmalar
3 başlık üzerinden yürüdü: Sahne çalışmaları,
eğitim çalışmaları ve tirad çalışmaları. Sahne
çalışmalarında, 2003 eğitim prodüksiyonu olarak
seçilen, metni BÜO’ya ait Mutfaktakiler adlı oyundan
sahneler çalışıldı. Mutfaktakiler, 98 yılında
BÜO tarafından sergilenmişti. Bu oyunun seçilme
nedeni, hem ülkedeki ve dünyadaki savaş gündemine
dair duyarlılığımızı göstermek, hem de “...İş
Ararım, İş...”i seçerken olduğu gibi reprodüksiyon
mantığıyla hareket ederek kadrolaşmayı gözetebilmektir.
2003 yaz çalışmalarında da oyunun belli bazı sahnelerinde
yapılabilecek güncellemeler üzerine yoğunlaşıldı
ve varolan sahnelerin taslağı çıkarılmaya çalışıldı.
Diğer bir çalışma başlığı olan
eğitim çalışmalarında ise, eski üyelerle oyunculuk
çalışması yürütüldü. Bu çalışmanın amacı, son
yıllarda BÜO’da gözlemlenen oyunculuk problemlerini
giderebilmek ve yenilerle yapılan eğitim çalışmalarını
gözden geçirmekti. Bu çalışmalarda belli açılımlar
yakalandığı ve eğitim çalışmasının ne gibi oyunculuk
vurguları barındırdığına dair tartışmalarının
kadroya yayıldığı söylenebilir.
Üçüncü çalışma başlığı olan tirad
çalışmalarında ise asıl amaç, oyuncuların kendi
oyunculuk problemlerini göz önünde bulundurarak
zorlayıcı tiradlar seçmeleri ve seçtikleri sahne
parçası için ufak çapta bir dramaturji hazırlığı
yapmalarıydı. Bu çalışmanın öz disiplin örgütleyebilen
oyuncular için yararlı olduğu, ayrıca dramaturjiyi
gözetme konusunda kadrodaki eksikleri görünür
kılarak bu noktaya vurgu yapmamızı sağladığı söylenebilir.
Eylül dönemi çalışmalarında, yaz
döneminde girilemeyen ve sorunlar barındıran sahneler
üzerinde çalışıldı. Özellikle belli başlı tiplemeler
için oyunculuk çalışmaları yapıldı ve güncellemeler
doğrultusunda sahneleme denemelerinde bulunuldu.
|