 |
|
|
| Boğaziçi
Üniversitesi Oyuncuları - Dönem Raporu |
BÜO, 2002-2003 yaz döneminde Mutfaktakiler adlı oyunu kış prodüksiyonu olarak belirledi ve yaz çalışmaları bu oyun çerçevesinde başladı. İlk kez 1998'de sergilenmiş olan, metnini Tiyatro Boğaziçi ile BÜO'nun oluşturduğu Mutfaktakiler'in yeniden seçilmesindeki temel hedef, ABD'nin başlattığı "terörizm karşıtı" savaşlarla belirlenen Türkiye ve dünya gündemine karşı duyarlılığımızı göstermekti. Ayrıca, kurgusu netleşmiş bir oyunu ele alarak kadrolaşma pratiğini sağlıklı yürütebilmek amaçlanıyordu.
Yaz dönemine, oyunun dramaturjisine hakim olabilmek için 98 metni üzerinde yapılan masabaşı çalışmaları ile başlandı. Bunun yanında, oyunun son dönem savaş konjonktürüne uyarlanması gündeme geldi. Sahneleme aşamasında ise kurgunun ana hatlarını oluşturan sahnelerin eskizini çıkarma ve oyunun çatısını oluşturan karakterlerin yönelimlerini yakalama hedefleri konmuştu. Yaz sonunda, kimi sahneler için bu hedeflere ulaşıldığı, ancak kimi sahnelerin üzerinde çalışılması gerektiği sonucuna varıldı.
Yaz döneminde çalışmalarımıza Eskişehir Anadolu Üniversitesi'nden Yaşayan Tiyatro grubu da katıldı. 2001'de kurulan bu grubun ağırlıklı sorumluluğunu üstlenen oyuncular ve BÜO'dan dört oyuncuyla ayrı bir grup oluşturuldu. Bu grup Çehov'un Düğün oyunu üzerine masabaşı ve sahne üstünü kapsayan bir eğitim çalışması yürütmeyi hedefledi. Bu çalışma, iki üniversite grubunun deneyim aktarımı ve birlikte bir çalışma örgütleme çerçevesinde birleşmesi açısından anlamlıdır.
Eylül döneminde sahneleme ve dramaturji çalışmaları devam etti ve güncellenmesi gereken sahnelere dair denemeler yapıldı. Ekim ayında ise yeni üyeler kulübe geldi. Yeni üyelerle yapılan eğitim çalışmaları sürerken, değişen dünya gündemiyle paralel olarak masabaşı çalışmaları da devam etti. Oyun çalışmalarına yeni üyelerle birlikte aralık ayında başlandı ve dört aylık çalışma sonunda oyun seyirciye sunuldu.
Mutfaktakiler oyunu, temel olarak orta sınıfın savaş karşısındaki tavrının eleştirisi üzerine kurulu anti militarist ve savaş karşıtı bir oyundur. Müttefiklerin yanında savaşa katılan farazi bir ülkede, bir sınır karakolunda mutfakçı olarak çalışan bir er ve onbaşının birbirlerine bulundukları göreve nasıl geldiklerini anlatmalarını konu alır. Mutfakçı oldukları için savaşın onlara ulaşamayacağı gibi bir yanılsama içinde olan er ve onbaşının hikâyeleri bazen dışardan gelen haberlerle bazen de mutfak dışında yaşanan savaşın etkilerinin mutfak içine kadar girmesiyle kesintiye uğrar. Er ve onbaşıyı çevreleyen resmi ideolojinin ördüğü duvarlar, çatlamaya, yavaş yavaş yıkılmaya başlar ve benmerkezci yaklaşımlarıyla çevrelerine yeni duvarlar örerler.
Mutfaktakiler oyununun bu sene tekrar gündeme gelmesinin sebebi, daha önce belirttiğimiz gibi 11 Eylül 2001 tarihinin dünya konjonktüründe önemli bir dönüm noktası olmasıdır. 11 Eylül'ün ardından ABD, "terörizme karşı savaş" adı altında önce Afganistan'a savaş açtı, ardından Irak'ı işgal etti. Amerika'nın hiçbir meşru zemine dayandırmadan yaptığı bu saldırılar dünya genelinde farklı tepkilere yol açtı. ABD'nin başlattığı bu "savaş rüzgarı"nı kendi koşullarına uyarlayan devletler, ülke içinde muhalif sesleri bastırmaya yönelik sert girişimlerde bulundular. Diğer yandan ABD müttefiki olmayanlar da "bu savaşta ya bizimlesiniz ya da onlarla" söylemi kullanılarak açıkça tehdit edildi. Bunlara karşılık, dünyanın çeşitli yerlerinde tepkiler oluştu ve kitlesel eylemler düzenlendi. Nisan ayında ABD'nin Irak'a saldırmasıyla, Boğaziçi Üniversitesi Öğrenci Kulüpleri de "Savaş Karşıtı Kulüpler" adı altında toplanarak, bir hafta boyunca çeşitli etkinlikler düzenlediler; savaş karşıtı ürünler ve eylemlerle okulda gündem oluşturmaya çalıştılar. BÜO da bu sürece Mutfaktakiler oyunu ve oyunun ABD saldırılarını imleyen bir parçasından oluşan skeçle katkı sundu.
Mutfaktakiler oyunu Boğaziçi Üniversitesi'nde 11 kez, ODTÜ Şenliği, Ege Üniversitesi Tiyatro Şenliği, Eskişehir Anadolu Üniversitesi Şenliği, İstanbul Amatör Tiyatro Günleri ve BÜ Sanat Bayramı kapsamında birer kez olmak üzere toplam on altı kez oynandı ve yaklaşık üç bin üç yüz seyirciye ulaştı.
Oyun süreci sonunda yapılan değerlendirmeler ve alınan eleştiriler, oyunun belli bir estetik seviyeyi yakaladığı ve gündemi yakalama konusunda başarılı olduğu yönündeydi. Ayrıca BÜO'nun kendi oyununu çıkarma ve kadrolaşma yönünde ileriki yıllara dönük olumlu adımlar attığı da söylenebilir. Ancak BÜO'da son yıllarda ortaya çıkan oyunculuk sorunlarının bu oyunda da devam ettiği ve bu sorunlara yönelik çözümler üretilmesi gerektiği değerlendirmesi de yapıldı.
2003 yaz dönemine girerken Shakespeare'in Troilos ile Kressida adlı oyunu 2004 eğitim prodüksiyonu olarak belirlendi. Bu oyunun seçilmesinin başlıca sebebi, yukarıda bahsettiğimiz oyunculuk sorunlarına bir çözüm oluşturabilmekti. Bu anlamda Shakespeare metninin, oyunculuk açısından zorlayıcı olacağı düşünüldü. Ayrıca BÜO'da görülen anti-entelektüel eğlimlere karşı kuramsal çalışmaların yürütülmesi gerekliydi. Daha da ötesi, son yıllarda kendi oyunlarını oynayan BÜO'nun klasik bir metin üzerine çalışma deneyimini kazanması da önemliydi. Sonuç olarak, BÜO'nun uzun yıllar sonra ilk defa klasik bir metinle hesaplaşmasının her anlamda bir eğitim çalışması olacağı sonucuna varıldı. Bunların yanında metin, devam eden savaş olgusuna değinebilmek açısından da oldukça elverişliydi. Bu bağlamda 2003 yaz döneminde Troilos ile Kressida üzerine çalışılmaya başlandı. Çalışmalar; sahne ve masabaşı çalışmaları, kuramsal çalışmalar, eğitim çalışmaları ve tirad çalışmaları olmak üzere dört ana başlık altında toplandı.
Sahne çalışmalarında oyunun bazı sahneleri ve sahnelerdeki karakterler üzerine çalışmalar yapıldı. Masabaşı çalışmalarında ise, BÜO'da son dönemde sorumluluk alan kadro için yeni bir pratik olan metin çözümleme ve yazılı bir metin üzerinde dramaturji çalışmaları yapıldı.
Kuramsal çalışmalarda, öncelikle Shakespeare üzerine araştırmalar yapıldı. Shakespeare tiyatrosu, Elizabethyen dönemde tiyatro ve tarihsel arkaplan üzerine okumalar yapıldı. Ayrıca Troilos ve Kressida üzerine kaynak taraması yapılarak kullanılabilecek İngilizce makalelerin Türkçe'ye çevrilmesine başlandı. Bunların yanında oyunla bağlantılı olarak mitoloji üzerine araştırma ve okumalar yapıldı.
Yaz sürecindeki eğitim çalışmalarında ise temel vurgu, BÜO'nun yalınla stilize arasında belli bir geçişkenliğe dayanan oyunculuk üslubunun aşılması ve aksiyonsuz stilize bir oyunculuğa doğru evrilmesi olgusunu eğitim çalışmaları bağlamında değerlendirmekti. Bu anlamda geçen yaz revize edilmesi denenen eğitim çalışmalarındaki eksik yönler analiz edilmeye çalışıldı. Çalışmalar tekrar gözden geçirildi ve yalın oyunculuk üslubu denemeleri yapıldı. Bunların yanında, Stanislavski üzerine geçen yıl yapılan kitap aktarımlarının bir seminere dönüştürülmesi için çalışmalara hız verildi ve Stanislavski'nin oyunculuk yöntemi incelenmeye başlandı.
Tirad çalışmalarında ise yine ağırlıklı olarak Shakespeare tiradları üzerine çalışıldı. Tirad çalışmalarında temel kaygı, bir tiradın, oyuncu tarafından oyun içindeki dramaturjisiyle birlikte ele alınmasını sağlamak ve oyunculuk üslubu denemelerine katkıda bulunmaktı.
Eylül döneminde ise Troilos ile Kressida çalışmaları devam etti. Sahneleme ve oyunculuk açısından oyunun genel üslubunu belirleme üzerine çalışıldı; kuramsal çalışmalar ve masabaşı çalışmaları da bununla paralel olarak sürdü. Ekim ayında da yeni gelen oyuncularla birlikte eğitim çalışmaları başlatıldı. Aralık ayı itibariyle yeni üyelerle birlikte oyun çalışmasına geçilmesi, ayrıca Shakespeare üzerine tüm üyelerle okuma çalışması yapılması düşünüldü. Bu süre zarfında kadro içinden oluşturulan bir proje grubunun masabaşı çalışmalarına devam etmesi planlandı.
Ayrıca 2003 yaz sürecinde BÜO Yıllık için çeviri/araştırma/değerlendirme çalışmaları yapıldı; ancak üçüncü sayı 2003 güz dönemi sonunda yayımlanabildi. Bu gecikmeden hareketle yıllık çalışmalarına kulüp içindeki genel bakış sorgulandı. BÜO'nun yıl içinde çıkardığı iki temel üründen biri olan BÜO Yıllık'ın kadro tarafından prodüksiyon kadar sahiplenilmediği, hazırlıkların bütün gruba yayılmadığı gibi temel sorunlar tespit edildi. Bu sorunlara çözüm üretmek amacıyla BÜO Yıllık çalışması sorumluğu kadro içinde yayılmaya ve içeriği gündem yapılmaya çalışıldı.
|
|
|
|